ALLE PAKKETZEGELS

OP EEN RIJTJE

Op 1 januari 1995 introduceerde PTTPost een nieuw fenomeen op frankeer-gebied: de pakketzegel. Voortaan hoefde een binnenlands postpakket niet meer gefrankeerd te worden met postzegels, maar kon volstaan worden met een grote, kleurige sticker. Er werden meteen vier verschillende pakketzegels uitgebracht, voor pakketten van verschillende gewichtsklassen. De zegels waren niet voorzien van een waarde-aanduiding, maar van de aanduiding 'Frankering betaald Nederland' en een groot cijfer (1, 5, 20 of 25) dat de gewichtsklasse aangaf .

In de promotiecampagne die rond de nieuwe zegels werd gevoerd, legde PTTPost het accent op het gemak voor de gebruiker:

'Pakketzegels. Makkelijk zat'.

Men wees erop dat door de gewichtsaanduidingen meteen duide-lijk is welk zegel op een pakket hoort, op het feit dat de zegels zelfklevend zijn, op een ruimte die ze bieden voor adresvermelding en op de mogelijk-heid die een afzender heeft om te informeren of een pakket bij de geadresseerde is aangekomen. Om toekomstige gebruikers over de streep te trekken werd ook nog een prijsvraag rond de pakketzegels uitgeschreven . De zegels werden niet alleen los verkocht , maar ook in boekjes van 5 of 10 stuks, tegen een iets lagere stuksprijs.

Overigens waren er wel enige beperkingen aan het gebruik van de eerste pakketzegels: ze waren alleen geldig voor het binnenlands postverkeer, er mocht niet bijgefrankeerd worden met postzegels en voor pakketzendingen met aanvullende diensten (aantekenen, verzekeren, rembours) waren ze ook niet te gebruiken. Enkele van deze beperkingen gelden inmiddels niet meer, zoals we verderop zullen zien.

In verzamelaarskringen hebben de pakketzegels tot nu toe weinig aandacht gekregen. Op zichzelf is dat niet onbegrijpelijk: de standaardzegels zijn tame-lijk saai van ontwerp, voor de postfris-verzamelaar zijn ze behoorlijk prijzig en gebruikt (op een pakket) passen ze moeilijk in het album.

Bovendien geldt voor de pakketzegels dezelfde vraag als voor de zelfkleven-de postzegels van PTTPost: hoe houdt de lijmlaag - postfris of op stuk - zich in de loop der tijd ?

Postaal gezien zijn de zegels echter zeer de moeite waard. En waar-schijnlijk heeft PTTPost goede ervaringen met het gebruik van de pakketze-gels, want inmiddels zijn er twaalf verschillende exem-plaren uitgebracht, waaron-der drie speciale korting-zegels. De voornaamste gegevens van alle tot nu toe verschenen zegels heb-ben we op een rijtje gezet in Tabel 1.

-ONDERDELEN VAN DE PAKKETZEGEL

Een pakketzegel bestaat uit 3 gedeelten, elk met een eigen functie. Op het bo-venste deel, dat door de afzender bewaard wordt, staat een uniek nummer, dat gebruikt wordt om het pakket te kunnen volgen op zijn weg van afzender naar ontvanger. Als afzender kunt U via een gratis telefoonummer controleren of het pakket te bestemder plaatse is aangekomen.

Overigens is dit gedeelte van de pakketzegel niet te beschouwen als een verzendbewijs: men kan er de naam en de woonplaats van de geadresseerde op vernelden, maar het wordt door de Post op geen enkele manier gewaarmerkt.

Op het centrale gedeelte van de pakketzegel staat een groot cijfer dat de gewichtsklasse van het pakket aangeeft Tot nu toe zijn de volgende cijfers gebruikt: 1, 5, 10, 20, 25 en 30. Ook is er op het centrale gedeelte ruimte uitgespaard voor een stempelafdruk en staat er in de vorm van een streepjescode het unieke zegelnummer op weergegeven (afb. 4). Telkens als het pakket door een PTT-er behandeld wordt, wordt met een leespen die streepjescode gelezen. In een centrale com-puter wordt al deze informatie vast-gelegd ten behoeve van de klanten, maar ook voor interne PTT-controle. Het fenomeen van het volgen van de route van een postpakket via een streepjes-code staat bekend als 'track and trace'.

Het onderste gedeelte van de zegel ten-slotte, is een adres-sticker. Deze wordt door afzenders vaak niet gebruikt, omdat de meeste mensen hun pakketten zelf al geadresseerd hebben voordat ze ze aan het loket aanbieden.

 ACHTERKANT

Speciaalverzamelaars van de pakketzegels kijken ook naar de achterkant: het beschermfolie van de stickers wordt door de PTTPost namelijk nuttig gebruikt. Men vindt daar de gebruiksaanwijzing en - althans op de 6 pakketzegels - een kortingsaanbieding van PTTPost in samenwerking met andere bedrijven. Tot de diensten en producten, die met korting werden aangeboden, behoren een dagje Safaripark Beekse Bergen, een lunch in restaurant La Place (V&D) en Beer-Bob-koeken (De Bijenkorf). Deze aanbiedingen hebben meestal een tijdelijk karakter, vandaar dat sommige pakketzegels voorkomen met verschillende bedrukte achterkanten .

.

Wie zich wil specialiseren, is gewaarschuwd!

-DICK BRUNA

December 1995 stond voor PTTPost in het thema van Dick Bruna, de Nederlandse illustrator die wereld-beroemd is geworden dankzij zijn kinderboeken (Nijntje!). Bruna ontwierp niet alleen de twee decem-berpostzegels van dat jaar, maar ook een omslag voor binnenlandse tele-grammen en een pakketzegel. De hele decembermaand mocht deze pakketzegel (waarvan het tarief over-eenkwam met het tarief voor een pakket van t/m 1 kilo) gebruikt worden om pakketten t/m 5 kilo te frankeren. Als men 2 pakketzegels tegelijk kocht, kreeg men daar een evenens door Bruna ontworpen PostPak bij kado.

-BEER BOB

Een jaar later werd weer een pakketuitzegel uitgebracht, dit keer met de beeltenis van Beer Bob, een speelgoedbeer die de mascotte is van het warenhuis De Bijenkorf. Het portret van deze beer werd vastgelegd door Gerrit de Jager, die als striptekenaar zijn sporen verdien-de met 'De familie Doorzon'. Ook deze zegel kon men in de feestmaand gebruiken voor pakketten tot 5 kilo, en daarna uitsluitend voor pakketten tot 1 kilogram. Zowel op de achter-kant van de zegel uit december 1996 als in het boekje van 10 waarin deze ook werd uitgebracht, waren aanbie-dingen van De Bijenkorf te vinden.

-1997 EEN NIEUWE REEKS

Januari 1997 bracht een verhoging van de tarieven van de pakketpost. Hoewel op de pakketzegels geen tarief staat vermeld, en men dus had kunnen blijven werken met de bestaande zegels, ver-scheen toch een nieuwe serie pakket-zegels aan het loket. Die had te maken met de nieuwe voorwaarden voor ge-bruik van de zegels; vanaf begin dit jaar kan men de zegels ook gebruiken voor de frankering van pakketten waarop aan-vullende diensten van toepassing zijn. Bovendien is het gratis telefoonnummer gewijzigd, dat men kan bellen om naar een pakket te informeren: 06-0417 werd 0800-0417. Toen wij overigens op 2 januari 1997 aan het loket vroegen om de nieuwe pakketzegels, bleken er (althans in Arnhem) voor de lage gewichtsklassen ( 1-5-10 kilo) nog steeds oude zegels gebruikt te worden: de voorraad was nog zo groot, dat er nog geen nieuwe geleverd waren. Bij de zegels voor de hogere gewichtsklassen lag dat anders, mede doordat de klasse tot 25 kilogram vervallen was en vervangen door 't/m 20 kilo' en 't/m 30 kilo'.

-SERVICEZEGELS

Voor de aanvullende dien-sten die per 2 januari mogelijk werden bij het binnenlands pakketvervoer, heeft PTT-Post een reeks stickers geïntrodu-ceerd onder de naam 'service-zegels'.Het betreft vier verschillen-de zegels, waarvan er 1 be-stemd is voor rembourszen-dingen (de postbode int na-mens de afzender de bij het pakket behorende rekening) en de overige voor verzekerd vervoer .

Aangetekende pakketten kan men nog steeds niet met pak-ketzegels frankeren.

De details van de service-zegels vindt u in Tabel 2.

-KRAS EN RUIK: DE GEURZEGEL

De Post is al enkele jaren geen staatsbedrijf meer en dat zullen we weten ook. Als Nederland-verzamelaar hebt u waarschijnlijk al het een en ander gemerkt. van de gewijzigde uitgifte-politiek (velletjes!), maar een groot deel van de commerciële inspanningen van PTTPost is toch gericht op het algemene publiek. Voor de kerstkaarten zijn de december-zegels, voor verhuizngen zijn er de verhuiszegels en voor dit jaar staan er ook nog wenszegels en geboortezegels op het programma.

Zelfs Valentijnsdag (14 februari) werd voor de eerste keer postaal onder-steund, met de kraszegels. In samenhang met deze emissie is een kortings-pakketzegel (5 kilo verzenden voor de prijs van 1) uitgebracht die voorzien is van een wereldprimeur: een kraslaag die geur afgeeft . Voor alle stille aanbidders die hun geliefde een pakketje willen sturen, is zo'n pakketzegel met rozengeur een leuk extraatje. Maar voor verzamelaars rijst een probleem: hoe moeten we dit soort zegels verzamelen: gebruikt, postfris of .....geurfris ???

J. Spijkerman

Tabel 1: Alle pakketzegels op een rijtje

Tabel 2: De servicezegels