Afb.1
De Duitsers raakten door het dolle heen en roeiden puur uit wraak en gekrenkte “eer” het dorp Lidice volledig uit.
Dit was een van de eerste uitingen van gewapend verzet tegen de bezetter.
Na de verpletterende nederlaag van het zesde leger
POSTZEGELS SCHRIJVEN GESCHIEDENIS van de Tweede Wereldoorlog.
Door J.W.A.M. Janssen
Deel 6
Zoals reeds in deel 5 vermeld, was 1943 een slecht jaar voor de Duitsers en niet alleen strategisch. Tegenslagen op militair gebied leidden ertoe dat ze steeds driester optraden tegen de bewoners van de bezette landen .Als reactie hierop ontstonden in deze gebieden steeds sterker wordende en beter georganiseerde verzetsgroepen die het de bezetter steeds lastiger maakten.
In de zomer van 1943 werd in Praag met succes een aanslag gepleegd op Heydrich,de beul van die stad en ommeland, wiens tronie werd afgebeeld op een Tsjechische postzegel(afb.1)
|
Afb.1 |
De Duitsers raakten door het dolle heen en roeiden puur uit wraak en gekrenkte “eer” het dorp Lidice volledig uit. Dit was een van de eerste uitingen van gewapend verzet tegen de bezetter. Na de verpletterende nederlaag van het zesde leger |
bij Stalingrad en de tegenslagen in Italië gaf de ondergrondse verzetsgroepen steeds meer de overtuiging dat de Duitsers op vele gebieden uiterst kwetsbaar waren .Complete ondergrondse legers werden geformeerd en bewapend door met name Westerse geallieerden, die er alles aan gelegen was de sterkte van de Duitse strijdkrachten te ondermijnen.
Aan al dit gewapende verzet werd veel aandacht geschonken in de ondergrondse pers, die steeds openlijker en meer professioneel werd.
In diverse illegale bladen werd melding gemaakt van Duitse gruwelijkheden, al dan niet voorzien van afbeeldingen van postzegels, waarop die misdaden stonden afgebeeld.
Sommige landen waren eerder met gewapend verzet begonnen dan anderen. Met name Denemarken pleegde al heel vroeg in de oorlog sabotagedaden tegen de Duitse Wehrmacht, strategische spoorlijnen en andere van belang zijnde militaire objecten waren het doelwit .
En zelfs in de gelijkgeschakelde Oost-Europese landen leefde het verzet. Ook daar uitte het zich mede in sabotagedaden. Als voorbeeld daarvan een Roemeense zegel (afb.2) met een afbeelding van een opgeblazen Duitse vliegtuighangaar, met het portret van de terechtgestelde dader: Filimon Sörbu.
Bijna ieder Europees land stond stil bij zijn verzetshelden en hun daden en eerden hen ook op postzegels, zoals bijvoorbeeld het werk van de Noorse verzetsman die de ’s nachts op de straten gekalkte V’s van de Duitse V actie aanvulde tot V Vil Vinne ( wij willen winnen) (afb.3).
|
Afb2 |
Afb3 |
|
Afb4 |
|
Ook België heeft het verzet gesymboliseerd door een schutter, het geweer in de aanslag, verscholen achter struikgewas (afb.4).
Haast alle Europese landen hadden hun verzetsbeweging, zoals Frankrijk en Luxemburg de Maquisards (afb.5).
Naarmate de Duitse tegenslagen toenamen en meer bekend werd over de wandaden die ze in Oost-Europa bedreven, nam het verzet in die gebieden in hoge mate toe. Het optreden tegen de joden en de manier waarop zij werden behandeld leidde tot onvoorstelbare toestanden. Zo werden veel joden bijeengedreven in getto’s waar zij volkomen geïsoleerd van de buitenwereld een eigen gemeenschap creëerden en een eigen stadspost opzetten, een voorbeeld hiervan is het zegel “Judenpost” voor het getto van Litzmannstadt (Lodz) ( afb.6).
|
Afb6 |
|
De beruchte vernietigingskampen als Auswitz en Majdaneck komen we tegen op Poolse postzegels.
Naast de al genoemde joden werd de terreur uitgebreid tot alle mogelijke bevolkingsgroepen die niet pasten in het patroon van het “Herrnvolk” zoals zigeuners, homoseksuelen, Jehova’s getuigen en politieke tegenstanders van het Duitse regime. Deze laatste werden in tientallen gevangenkampen, die al heel snel een beruchte naam kregen door de daar bedreven wreedheden. Zo hadden wij in Nederland Vught en in België Breendonk.
Zo was het hele bezette gebied reikende vanaf de Noordzee tot diep in Rusland bezaaid met ontelbare kampen van diverse grootten en omvang, echter met een gemeenschappelijke noemer, de daarin opgesloten gevangen het leven tot een hel maken. Een hel, zoals bijvoorbeeld uitgedrukt op afb.7.
Ook werden postzegels gebruikt om het Duitse moreel te ondermijnen, bijvoorbeeld een door de Engelse Secret Service bedachte herdruk van het bekende Hitler blok (afb.8).
|
Afb8 |
Afb9 |
De Duitse propaganda haakte daarop in en gebruikte de postzegel om verwarring te stichten en onrust te zaaien tegen de geallieerden. (afb.9).
Echter,door de Duitse post werden ook zegels uitgegeven die de grootheid van het Duitse volk en de Duitse legers naar buiten moesten brengen, bijvoorbeeld een zegel bij gelegenheid van Heldengedenkdag (afb.10) en de onoverwinnelijkheid van het Duitse wapen, zoals te zien op een serie met afbeeldingen van stormboten, tanks, granaatwerpers, parachutisten nevelwerpers en ander oorlogstuig.(afb.11).
De oorlog ging door. In de eerste maanden van 1944 zien we de moeizame voortgang van de geallieerden in Italie, waar op 12 mei een nieuw offensief werd ingezet waarbij het middelpunt van de strijd zich concentreerde op Monte Casino waarbij het beroemde klooster verloren ging. Op 18 mei werd de strijd met een
|
|
|
overwinning bekroond. Het waren vooral de Polen, die daar een buitengewone heldhaftige strijd voerden. Om dit feit te gedenken
verschenen twee postzegels van Polen met als opdruk “Monte Casino 18-V-1944”.(afb. 14)
Door dit wapenfeit werd op 4 juni de verovering van Rome mogelijk.
2 Dagen later 6 juni 1944 : D-day.
Wordt vervolgd.
Bronvermelding: Postzegels schrijven geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog door G.J. Peelen uitgegeven in 1948 door D.A. Daamen’s uitgeversmaatschappij NV te ‘s Gravenhage.
