1
2
3Thema naakt – 3 –Peter Paul Rubens. SLOT
Herman H. Berteler
Rubens 1ste vrouw, Isabella Brant, stierf in 1626, na 19 jaar huwelijk. Vier jaar later, op 6 december 1630, trouwde hij met Helena Fourment, dan nog 17 jaar. Rubens maakte vervolgens 19 portretten van haar, op sommige met de kinderen uit beide huwelijken. Binnen het thema naakt, staat op twee mij bekende uitgiftes, gezicht en borstpartij, ondersteund door de rechter arm, van Helena afgebeeld. Het bovenste deel van het schilderij Het Pelske (Kunsthistorisches Museum, Wenen). Een portret van Helena, gehuld in een bontmantel, die met haar linkerhand voor haar buik gesloten wordt gehouden (op de zegels niet waar te nemen). Bovenlijf en benen zijn verder bloot, geschilderd in 1639. Op de zegel van MANAMA dependency of AJMAN, waarde 10 Dh, staat Helena afgebeeld tot net aan haar buik (zie 1). De zegel van 5zt uit Polska, uitgegeven in het kader van 400 jaar Rubens, 1577-1977, staat Helena tot de elleboog van haar rechter arm afgebeeld (zie 2).
|
1 |
2 |
3 |
Contract met de koning van Spanje.
Als groot kunstliefhebber liet Filips IV van Spanje veel opdrachten door Rubens uitvoeren. Hij bood hem zelfs een groot contract aan voor het vervaardigen van maar liefst 112 schilderijen voor de Torre de la Parada, een van zijn jachthuizen even buiten Madrid. Rubens zou een cyclus schilderen die gebaseerd was op de Metamorfosen van Ovidius. Landschappen, jachttaferelen, spelende dieren hoorden hiertoe.
Geboorte van Venus.
Op de zegel 10 Dh van MANAMA dependency of AJMAN, staat het merendeel van de schets Geboorte van Venus afgebeeld (zie 3). Een schets die mede toonaangevend is voor de wijze waarop Rubens een mythologisch onderwerp uitbeeldde. Bruisend van vitaliteit en exemplarisch voor de barok.
Ooit schilderde Sandro Botticelli De geboorte van Venus in 1483 (?), op linnen, 172,5x278,5 cm (Galleria degli Uffici, Florend Ce), maar daarin is zijn vrouwenfiguur lang, dun en nogal plat, met een minimale vormgeving. Ze bedekt zichzelf bescheiden met haar handen, waarbij haar lange gouden haren door de god van de wind worden weggeblazen en tegen haar lichaam gedrukt. Daarbij staat ze in een schelp. Afgebeeld op de zegel State of OMAN van 2B (zie 4) en de luchtpost zegel van AJMAN STATE van 1 Riyal (zie 5). Beide zegels tonen slechts een detail van het werk. Opvallend hier is dat de Geboorte van Venus op de zegel van Republic Buriatia 1000 in spiegelbeeld staat aangegeven (zie 6).
 4 |
 5 |
 6 |
De drie Gratiën.
De zegel MANAMA dependency of AJMAN, van 4Dh (zie 7), toont het nagenoeg volledige werk De drie Gratiën (Prado, Madrid).
De welgevormde naakte lichamen, slechts schaars met een sluier bedekt, zijn qua sfeer klassiek, maar overigens typerend voor Rubens. Vermoedelijk is Rubens hier geïnspireerd door De drie Gratiën van Rafael, 1505-1506, (Chantilly-museum), onderdeel van een oorspronkelijk tweeluik met De droom van de ridder (Londen)-(zie 8) op de zegel MANAMA dependency of AJMAN, 2 Dh.
Op zijn beurt is Rafael geïnspireerd door de klassieke marmeren groep die door Pius II werd geschonken aan de Piccolomini-bibliotheek.
 7 |
 8 |
 9 |
Ook op de Primavera van Sandro Botticelli (1479-1481) staan de Drie Gratiën afgebeeld, echter schaars gekleed in doorzichtige kleding. Ook andere schilders hebben De drie Gratiën gekopieerd, zoals bv. Correggio, een detail in de plafondschildering van de Camera di San Paolo in Parma of de tekening De drie Gratiën van Jacopo Pontormo, ca, 1535, Galleria degli Uffizi, Florence.
Op de zegel Rep de Guinea Ecuatorial 0,15 (zie 9), is een Fresco de Pompeya te zien van De drie Gratiën.
In tegenstelling tot de bovengenoemde zegels, toont Manama dependency of AJMAN 3 Dh, De drie Gratiën van Rubens in een andere pose (zie 10). Hierop staan de rechter en middelste dame frontaal en de linker dame met de rug naar ons toe. Dit in tegenstelling tot de eerdere zegels.
Het Oordeel van Paris.
Op de Air Mail zegel van AJMAN, waarde 1 Ri, staan drie blote vrouwen afgebeeld, waarvan de middelste een kind aan haar linker been heeft (zie 11). Het is slechts een deel van het werk genaamd Oordeel van Paris (Prado, Madrid). Het linker deel, waarop 2 mannen staan, een zittend op een hellende boom, de ander staand, evenals een hond en landschappelijke elementen, worden hier niet getoond.
 10 |
 11 |
 12 |
Geketende Andromeda.
In geheel andere kleuren weergegeven dan op het echte schilderij, zien we op een luchtpost zegel uit Paraguay, waarde Gs.10, de gedeeltelijke weergave van het werk Geketende Andromeda van Rubens(Gemaldegalerie, Berlijn). De verwantschap hier in stijl met het portret van Helena met de bontmantel en de houding van het lichaam, doen vermoeden dat het schilderij uit omstreeks 1639 dateert. Op de zegel ontbreekt links boven in de engel gedeeltelijk en onderin de benen en voeten van Andromeda (zie 12).
Slot.
Bronnen:
Lepore, M. De groten van alle tijden: Rubens
Beck, James H., Italiaanse Renaissance schilderkunst
Bortolon, L., De groten van alle tijden:Rafael