U zult u zich ongetwijfeld afvragen wat ik in de telegramzegels zie die van 1877 tot 1903 in Nederland zijn uitgegeven naar een gewijzigd ontwerp van A.H. van Thiel. Welnu wat mij in deze zegels interesseert is het merkwaardige 6-kantige model naast de fletse lila kleuren en het wel erg saaie ontwerp van deze zegels. Daar komt nog bij dat deze zegels in ons land slechts in een vrij korte periode zijn uitgegeven.

Telegramzegels werden tot 1920, naast contante betaling, officieel gebruikt voor het voldoen van de kosten van een telegram. De zeskantige zegels werden dan op telegramformulieren geplakt met een bestemming binnen Europa. Deze formulieren bleven - nadat de zegels meestal met een gekleurd potlood en/of een ponsgaatje ongeldig waren gemaakt - in het bezit van de posterijen. Aan het einde van de werkdag kon door het tellen van de voorraad zegels snel (wat heet snel) worden bekeken hoeveel de inkomsten aan verzonden telegrammen bedroegen. Oplagecijfers zijn van de telegramzegels niet bekend, maar erg groot is deze oplage niet geweest, omdat het gebruik van de zegels nooit erg populair is geweest. Men moest bij het plakken van deze zegels namelijk eerst zèlf de kosten van het telegram berekenen, een bezigheid die men liever aan de beambte overliet waarna men contant betaalde.

De telegramzegels zijn alle in dezelfde kleur gedrukt: lila. De waardecijfers waren in zwart, behalve die van 1 en 2 gulden. Bij die laatste zegels waren de waarde-inschriften rood van kleur. De zegels komen voor in verschillende tinten lila. Die in 1877 zijn uitgegeven hebben een lichte tint, die na 1900 verschenen zijn wat donkerder van kleur. Als men een telegramzegel van na 1903 tegenkomt, moet die donker van tint zijn. Zo niet dan heeft men te maken met een verkleurd exemplaar, dat dan ook minder waardevol zal zijn.

Tot 1902 kwamen de zegels - gebruikt - via Rijksveilingen in verzamelaarshanden. Maar verzamelaars hadden voor deze gebruikte stukken maar geringe belangstelling. Omdat de verkoop niet de moeite waard was werden ze na 1902 niet meer in Rijksveilingen werden aangeboden. De zegels brachten toen door elkaar genomen nog geen halve cent per stuk op! Dat is ook de verklaring van het feit dat de zegel van ƒ 0,25, die pas in 1903 werd uitgegeven zo uitermate zeldzaam is. Op dit moment wordt daarvoor een prijs gevraagd die bijna gelijk is aan 100% van de cataloguswaarde!! En ik kan het weten.

Waarom de zegels ontwaard werden door een ponsgat dan wel een gekleurd potlood is een vraag die een (voorzichtige) beantwoording behoeft. Het was in die tijd voorschrift van de Minister van Financiën dat de ontwaarding van deze zegels met een doorslagwerktuig moest gebeuren, waarbij het waardegetal kenbaar moest blijven. Het gat dat hierdoor ontstond kan zowel vierkant als rond zijn. Een vierkante doorboring is echter moeilijk te vinden en mag dan ook gerust als zeldzaam beschouwd worden. Ieder doorslagwerktuig had eigen specifieke kenmerken zodat, als er ook een tweede ambtenaar belast mocht worden met het aannemen van telegrammen, hij een ander werktuig met andere kenmerken kreeg om zich te onderscheiden van de eerste ambtenaar. Het diagonale kruis met inkt of blauw potlood werd weer door een andere ambtenaar aangebracht, die de controle uitvoerde op zowel vervalsingen als op de ontwaarding.