POSTZEGELS SCHRIJVEN GESCHIEDENIS

De Tweede Wereldoorlog

J.W.A.M. Janssen

 

Deel 3.

 

22 juni 1941. Duitsland valt de Sowjet-Unie binnen. Alle mooie verdragen en afspraken ten spijt wordt het land zonder voorafgaande oorlogsverklaring overvallen. Het begin is voor de Duitsers zeer succesvol en zij hanteren propaganda leuzen als ‘Unser Führer bannt den Bolschewismus’ (1) en ‘Europa’s Einheitsfront gegen den Bolschewismus’(2). Het lijkt erop dat de Duitse minister van Propaganda, Joseph Goebels ditmaal niet overdrijft.

 

Veel Oost-Europeese landen volgen Duitsland. Zo verbreken Hongarije en Slowakije onmiddellijk de betrekkingen met Rusland en zij worden weldra gevolgd door Roemenië en Italië en de door Duitsland gecreëerde staten als Kroatië en Servië. Ook in de filatelie zag men de gevolgen.

1 2 3

Een zegel van Kroatië (3) waarop afgebeeld drie soldaten met de landswapens van Duitsland, Italië en Kroatië, met als opschrift ‘Europa’s noodlotsstrijd in het Oosten’. Servië brengt een zegel uit waarop afgebeeld een Servische boer in nationale klederdracht die de twee zuilen Bolsjewisme en Jodendom verbrijzelt (4).

4

De strijd ontwikkelde zich zeer voorspoedig voor de Duitsers en binnen de kortste keren werden de Baltische Staten ‘bevrijd’. Deze landen waren nog maar kort geleden door de Sovjet Unie ingelijfd en de Duitsers werden er ingehaald als bevrijders. De recent uitgegeven postzegels werden voorzien van allerlei opdrukken (5). Ook de Baltische Staten voelden zich door Duitsland bevrijd. Opdrukken op diverse zegels geven dit aan. De vreugde was echter van korte duur. De gebieden werden al heel spoedig ingelijfd bij Duitsland en samengevoegd tot één postgebied. Om dit te laten blijken werden alle zegels van voor de bezetting verboden en vervangen door zegels van het Duitse Rijk met als opdruk Ostland (6).

De meestrijdende Balkanstaten delen mee in de roem van de Duitse legers en ook in de door deze vergaarde buit. Roemenië kreeg de aan Rusland grenzende en de onder druk daaraan afgestane gebieden Bessarabië en de Boekowina terug. Om dit heugelijke feit te vieren werden diverse bestaande zegels voorzien van opdrukken (7), spoedig gevolgd door nieuwe uitgiften die met enthousiasme aangaven hoe blij de bevolking was met de Duitse bevrijders (8).

 

5 6 7

Op 16 oktober valt Odessa. Ook dit feit wordt gevierd met de uitgifte van meerdere zegels met opdruk (9). Van noord tot zuid is het gehele front nu in beweging. Ook Finland ruikt de kans om zich van Rusland te ontdoen en aan de zijde van Duitsland ten strijde te trekken tegen de aartsrivaal. Viborg(Vipuri) wordt heroverd en ook Oost-Karelië volgt spoedig. Finse zegels krijgen de opdruk ‘Itä Karjala Sot-hallinto’ d.w.z. Oost-Karelië militair bestuur (10).

8 9

Moskou dreigt ingesloten te raken en de Duitsers treffen reeds voorbereidingen om de verovering van Rusland te vieren. Leningrad wordt van het achterland afgesneden en Rostof valt 21 november 1941 in Duitse handen. Krijgen Hitler en zijn trawanten dan toch gelijk?

 

Maar dan keert het tij. Als in november de winter invalt blijkt die te werken in het voordeel van de Russen. De Duitsers, totaal niet voorbereid op een dergelijke strenge kou, verliezen meer manschappen door de vorst dan door de vijandelijke kogels. De Russen daarentegen kunnen geharde Siberische troepen inzetten, die gewend zijn om onder extreme omstandigheden te vechten. Moskou wordt met man en macht verdedigd en hoewel de Duitsers vanuit een vooruitgeschoven positie het Kremlin konden zien, zijn ze er niet in geslaagd tot de hoofdstad door te dringen.

 

Intussen hadden de Russen er een machtige bondgenoot bij gekregen, de Verenigde Staten van Amerika. 7 December 1941 wordt Pearl Harbour overvallen door Japan. Een oorlogsverklaring volgde al heel spoedig. De Japanners vierden dit als een triomf en lieten daarvan blijken op een zegel met de opdruk 8-12-8 zijnde 8 december in het achtste jaar van Mandsjoekw (11). Japan is niet minder ambitieus dan zijn bondgenoten in het westen. Het streven is de grootste mogendheid van Azië te worden en het droomt van de ‘Groot-Aziatische Levensruimte’(12). Ook Nederlandsch Indië wordt begeerd en wel om zijn rijke oliebronnen. Na een dappere doch bij voorbaat verloren strijd van het Koninklijk Nederlands Indische Leger en de dappere vloot was het lot van de Archipel bezegeld. Er volgde een algehele bezetting met alle ellende van dien. Ook de postzegels moesten eraan geloven. In eerste instantie werden de tot dan toe gebruikelijke zegels overdrukt met de woorden ‘Dai-Nippon’ (Groot Japan). Het belangrijkste streven was echter het wegwerken van de beeltenis van de Koningin en al spoedig werden door de Japanners eigen zegels uitgegeven van diverse soorten en maten (13).

10 11 12 13

Japan strekte zijn tentakels uit naar Indo-China, Zuidoost Azië en de grote eilanden in de Stille Oceaan. Er werd echter totaal geen rekening gehouden met het enorme economische potentieel van Amerika. Binnen de kortste keren draaide daar de oorlogseconomie op volle toeren en voeren enorme aantallen transportschepen met oorlogstuig naar Engeland en Rusland (14).

Ondanks deze steun in de vorm van goederen, gaat het toch niet goed in Rusland. Na de aanvankelijke successen in de winter, slagen de Duitsers er toch weer in om in het voorjaar van 1942 het initiatief naar zich toe te trekken. Het voorjaarsoffensief leidt tot de verovering op de Krim en een grootscheepse aanval op het Dongebied. Een tweetal zegels van Kroatië geeft deze successen aan en dan met name het aandeel daarin van de eigen troepen (15).

14 15 16

Op 1 juli valt Sebastopol en de Zee van Azov wordt ingenomen, maar het grote succes volgt op 1 september als de Wolga wordt bereikt en de verovering van Stalingrad wordt ingezet (16). 17 Oktober 1942 is deze grote industriestad, op een paar steunpunten na, in Duitse handen. Ondanks het feit dat Hitler roept dat Wolgograd gevallen is en dat de macht van Rusland gebroken is, is de realiteit iets anders. Stalin heeft opdracht gegeven de stad die zijn naam draagt tot het uiterste te verdedigen. En voorwaar de Russen slagen daarin. Door een omsingelende beweging wordt het 6e Duitse leger ‘eingekesselt’ en het is ten dode opgeschreven. Een uitbraak wordt door Hitler verboden en begin februari 1943 is het einde daar. Negentigduizend van de oorspronkelijke driehonderdtwintigduizend soldaten hebben het overleefd en worden in krijgsgevangenschap afgevoerd. Zesduizend keren in de jaren 1954,1955 en 1956 totaal ontredderd, naar Duitsland terug!

Wordt vervolgd